Kireýine şertnamasy, öý eýesi bilen kireýine alyjynyň arasynda özara hukuklary we borçlary döredýän şertnama bolup durýar. Bu şertnamanyň iň möhüm böleklerinden biri, kireýine töleginiň wagtynda we doly görnüşde tölenmegidir. Emma amalyýetde dürli sebäpler sebäpli kireýine tölegleriniň gijikdirilmegi bolup biler. Şeýle ýagdaýlarda kireýine alyjynyň nähili hukuk netijeleri bilen ýüzbe-ýüz boljakdygyny we öý eýesiniň haýsy hukuklara eýedigini bilmek möhümdir.
Türkiýäniň Borçlar Kanunyna laýyklykda, kireýine alyjy kireýine tölegini şertnamada görkezilen wagtda tölemäge borçludyr. Töleg wagtynda ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda, kireýine alyjy gijikmä düşýär (temerrüt ýagdaýy). Gijikme, borjy wagtynda ýerine ýetirmezligi aňladýar we öý eýesine käbir hukuklary berýär. Emma her gijikme gönüden-göni çykarylma (tahliye) netijesine getirmeýär, sebäbi kanun kireýine alyjyny belli derejede gorap durýar.
Kireýine töleginiň gijikdirilmegi ýagdaýynda, öý eýesiniň ilkinji edip biljek işi kireýine alyja ýazmaça duýduryş ibermekdir. Esasanam ýaşaýyş jaýlarynda we ýapyk iş ýerlerinde, öý eýesi kireýine alyja töleg etmek üçin möhlet bermäge borçludyr. Bu duýduryş arkaly kireýine alyja azyndan 30 gün möhlet berilýär. Şol möhletiň dowamynda töleg ýerine ýetirilse, şertnama dowam edýär we çykarylma meselesi ýüze çykmaýar.
Eger kireýine alyjy berlen möhlete garamazdan tölegi ýerine ýetirmese, öý eýesi şertnamany bes edip, çykarylmagy talap edip biler. Şeýle hem öý eýesi ýerine ýetiriş (icra) ýoluna ýüz tutup biler. Sudsyz ýerine ýetiriş işi başlanýar we kireýine alyja töleg buýrugy iberilýär. Eger kireýine alyjy garşy çykmasa we tölegi ýerine ýetirmese, çykarylma prosesi çalt dowam edip biler.
Beýleki tarapdan, kireýine tölegleriniň dowamly gijikdirilmegi hem kireýine alyjy üçin howpludyr. Şol bir kireýine ýylynyň dowamynda iki sany ýerlikli duýduryş alnan ýagdaýynda, öý eýesi möhletiň ahyrynda çykarylma davasyny açmaga hukuk gazanýar. Bu ýerde möhüm zat, duýduryşlaryň ýerlikli bolmagydyr, ýagny töleg hakykatdan hem wagtynda ýerine ýetirilmeli däl bolmaly. Kireýine alyjy soňradan tölese-de, ýerlikli duýduryşlar çykarylma sebäbi bolup biler.
Kireýine töleginiň gijikdirilmegi diňe bir çykarylma howpuny döretmän, eýsem gijikdirme göterimini (faizini) tölemek borjuny hem ýüze çykarýar.
Kireýine alyjy tölegini gijikdiren ýagdaýynda, iň möhüm zat bu ýagdaýy äsgermezlik etmezlikdir. Öý eýesi bilen aragatnaşyk saklamak, töleg meýilnamasyny düzmek ýa-da azyndan bölekleýin töleg etmek geljekde ýüze çykyp biljek hukuk jedelleriniň öňüni alyp biler. Şeýle hem tölegiň edilendigini subut etmek üçin bank arkaly töleg etmek örän möhümdir.
Netijede, kireýine töleginiň gijikdirilmegi kireýine alyjy üçin çynlakaý hukuk netijelere sebäp bolup biler. Emma her gijikme gönüden-göni çykarylma getirmeýär. Öý eýesi belli bir proseduralary ýerine ýetirmeli, ýagny duýduryş ibermeli we möhlet bermelidir. Şeýle-de kireýine alyjy hukuklaryny ýitirmezlik üçin möhletleri üns bilen yzarlamaly, töleglerini resminamalaşdyrmaly we zerur ýagdaýda hukuk kömegini almaly.
Teswirler
Häzirem teswir ýok. Ilki siz ýazyň!