Işe gaýtaryp almak (işe iade) baradaky dawalar boýunça araçylyk ýüzlenmesi we hukukdan mahrum ediji möhletler, işiñ mazmuny ýaly möhüm bolup, bu möhletlere eýerilmezligi ýagdaýynda işgär öz talap etmek hukugyny doly ýitirýär. Şonuň üçin bu prosesi üns bilen yzarlamak zerurdyr.
4857 belgili Türkiýe Zähmet Kanunynyň 20-nji maddasyna laýyklykda, iş şertnamasy bes edilen işgär, bes etme habarynyň özüne gowşurylan senesinden başlap bir aýyň dowamynda işe gaýtaryp almak talaby bilen araçyga ýüzlenmelidir. Bu möhlet hukukdan mahrum ediji möhlet bolup, möhlet geçirilse, işgär indi işe gaýtaryp almak talaby bilen ýüz tutup bilmez. Şeýle möhletler boýunça kazyýet tarapyndan özbaşdak göz öňünde tutulýar we garşy tarap tarapyndan öňe sürülmese-de, işiň ret edilmegine getirýär.
7036 belgili Zähmet Kazyýetleri baradaky Kanun bilen getirilen düzgünleşdirmä laýyklykda, işe gaýtaryp almak baradaky dawalar boýunça araçyga ýüzlenmek kazyýete ýüz tutmagyň hökmany şerti bolup durýar. Şonuň üçin işgär göni kazyýete ýüz tutup bilmez, ilki bilen araçylyk prosesini başlatmalydyr. Araçyga ýüzlenmezden açylan dawalar, bu şert ýerine ýetirilmändigi sebäpli prosessual taýdan ret edilýär.
Aýratyn nygtalmalydyr ki, iş şertnamasynyň duýduryş möhleti (ihbar) berlip bes edilmegi ýagdaýynda hem, işe gaýtaryp almak boýunça bir aýlyk hukukdan mahrum ediji möhletiň başlangyjy bes etme habarynyň işgärä gowşurylan senesidir. Başgaça aýdylanda, duýduryş möhletiniň tamamlanmagyna garaşmak talap edilmeýär; duýduryş möhleti dowam edýärkä hem möhlet işlemäge başlaýar. Bu ýagdaý tejribede köplenç ýalňyş düşünilýän meseleleriň biridir.
Araçyga ýüzlenme hut şu bir aýlyk möhletiň dowamynda edilmelidir. Araçylyk prosesi tamamlanandan soň taraplaryň arasynda ylalaşyk gazanylmasa, araçy tarapyndan taýýarlanan jemleýji teswirnamanyň düzülýän senesinden başlap iki hepdäniň dowamynda işgär zähmet kazyýetinde işe gaýtaryp almak boýunça dawa açmalydyr. Bu iki hepdelik möhlet hem hukukdan mahrum ediji möhlet bolup durýar.
Netijede, işe gaýtaryp almak baradaky dawalar boýunça möhletler örän berk ulanylýar. Işgäriň hukuklaryny ýitirmezligi üçin, bes etme habarynyň gowşurylan senesinden başlap bir aýyň dowamynda araçyga ýüzlenmeli we ylalaşyk gazanylmadyk ýagdaýynda jemleýji teswirnamanyň senesinden başlap iki hepdäniň dowamynda kazyýete ýüz tutmalydyr. Duýduryş möhletiniň berilmegi bu möhletleriň başlanmagyna täsir etmeýär we bu möhletler geçirilse, işe gaýtaryp almak hukugy doly we yzyna gaýtaryp bolmajak derejede ýitirilýär.
Teswirler