Fazla çalışma ücreti, işçinin emeğinin karşılığı olan ve kanun tarafından güvence altına alınmış bir haktır. Buna rağmen uygulamada birçok işçi fazla mesai yapmasına rağmen ücretini alamamakta ya da eksik almaktadır. Bu durumda işçinin hangi haklara sahip olduğu ve nasıl bir yol izlemesi gerektiği büyük önem taşır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesine göre, haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilir ve bu çalışmaların her bir saati için işçiye, normal saatlik ücretinin %50 zamlı tutarında ödeme yapılması gerekir. Taraflar arasında anlaşma olması hâlinde, fazla çalışma ücreti yerine serbest zaman kullandırılması da mümkündür; ancak bu durumda işçiye her bir fazla çalışma saati karşılığında 1 saat 30 dakika serbest zaman verilmelidir.
İşverenin fazla mesai ücretini ödememesi hâlinde, işçi öncelikle bu alacağını talep etme hakkına sahiptir. Bu alacak, ücret niteliğinde olduğundan 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. İşçi, bu süre içinde geçmişe dönük fazla mesai ücretlerini talep edebilir. Fazla mesainin ispatı bakımından yazılı belgeler (puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, bordrolar) önemli olmakla birlikte, uygulamada çoğu zaman bu kayıtlar işverenin elinde bulunduğundan ve bu belgeler üzerinde işçinin imzası bulunmadığından tanık beyanlarıyla da ispat mümkündür.
Fazla mesai ücretinin ödenmemesi, işçi açısından önemli bir hak ihlali olup, bu durum işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı da tanımaktadır. İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca, ücretin kanuna uygun şekilde ödenmemesi hâlinde işçi iş sözleşmesini feshedebilir ve bu durumda kıdem tazminatına hak kazanır. Ayrıca, işçi çalışmaya devam ederken de fazla mesai alacaklarını talep edebilir; fesih zorunlu değildir.
Günümüzde işçilik alacaklarına ilişkin davalarda, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereğince arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Bu nedenle fazla mesai alacağını talep etmek isteyen işçi, doğrudan dava açamaz; öncelikle arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, işçi iş mahkemesinde dava açarak alacağını talep edebilir.
Sonuç olarak, fazla mesai ücretinin ödenmemesi hâlinde işçi hukuken korunmaktadır. İşçi, fazla çalışma yaptığını ispat ederek geriye dönük alacaklarını talep edebilir, ücretin ödenmemesi hâlinde iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilir ve gerekli hâllerde arabuluculuk ve dava yoluna başvurabilir. Bu süreçte hak kaybı yaşanmaması adına, delillerin doğru şekilde toplanması ve sürecin dikkatle yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
Yorumlar
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın!