İşe iade davalarında arabuluculuk başvurusu ve hak düşürücü süreler, davanın esası kadar önemli olup, sürelere uyulmaması hâlinde işçinin dava hakkı tamamen ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle sürecin dikkatle takip edilmesi zorunludur.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca, iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü süre niteliğinde olup, sürenin geçirilmesi hâlinde işçi artık işe iade talebinde bulunamaz. Hak düşürücü sürelerin özelliği gereği, mahkemece re’sen dikkate alınır ve karşı tarafça ileri sürülmese dahi davanın reddine yol açar.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen düzenleme kapsamında, işe iade davalarında arabuluculuğa başvuru dava şartı hâline getirilmiştir. Bu nedenle işçi, doğrudan dava açamaz; öncelikle arabuluculuk sürecini işletmek zorundadır. Arabuluculuğa başvurulmaksızın açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.
Bu noktada özellikle vurgulanmalıdır ki, fesih bildiriminin ihbar süresi verilerek yapılması hâlinde dahi, işe iade davasına ilişkin bir aylık hak düşürücü sürenin başlangıcı fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihtir. Başka bir ifadeyle, ihbar süresinin sonunun beklenmesi gerekmez; ihbar süresi işlemekte olsa dahi dava süresi işlemeye başlar. Bu husus uygulamada sıklıkla hataya düşülen konulardan biridir.
Arabuluculuk başvurusu, bu bir aylık süre içinde yapılmak zorundadır. Arabuluculuk süreci tamamlandıktan sonra taraflar arasında anlaşma sağlanamaması hâlinde, arabulucu tarafından düzenlenen son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılması gerekmektedir. Bu iki haftalık süre de yine hak düşürücü süre niteliğindedir.
Sonuç olarak, işe iade davalarında süreler son derece katı olup, işçinin hak kaybına uğramaması için fesih bildiriminin tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurması ve anlaşma sağlanamaması hâlinde son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde dava açması gerekmektedir. İhbar süresi verilmiş olması bu sürelerin başlangıcını değiştirmemekte olup, bu sürelerin kaçırılması hâlinde işe iade hakkı kesin olarak ortadan kalkar.
Yorumlar