Ýerine ýetiriş (icra) işi, bergini döwletiň güýji bilen ýygnamak üçin ulanylýan hukuk prosesi bolup durýar. Amalyýetde köp adam “icra kagyzy” diýip atlandyrylýan töleg buýrugyny alanda howsala düşýär we näme etmelidigini bilmeýär. Emma bu tapgyrda ýerine ýetirilmeli işler anyk we çäklidir. Prosesi dogry dolandyrmak hukuk ýitgileriniň öňüni almak üçin örän möhümdir.
Ilki bilen gelen resminamanyň nämedigine dogry düşünmek zerurdyr. Köplenç bu resminama icra edarasy tarapyndan iberilen “töleg buýrugy” bolýar. Töleg buýrugynda berginiň möçberi, alacakly tarap, iş nomeri we haýsy möhletiň dowamynda näme edilmeli olduğu anyk görkezilýär. Bu resminamany äsgermezlik etmek iň uly ýalňyşlyklaryň biridir, sebäbi möhletlere laýyk gelinmese, bergi gutarnykly bolýar.
Eger berginiň size degişli däldigini ýa-da nädogrydygyny pikir edýän bolsaňyz, töleg buýrugynyň size gowşurylan gününden başlap adatça 7 günüň dowamynda (icra işiniň görnüşine görä garşy çykma möhleti üýtgäp biler) icra edarasyna garşy çykmaly. Bu möhlet hukuk taýdan gaty möhümdir we geçirilse, garşy çykmak hukugy ýitirilýär. Möhletiň içinde edilen garşy çykma icra işini saklaýar we alacaklynyň kazyýete ýüz tutmagyna sebäp bolýar. Emma möhlet geçirilse, bergi gutarnykly bolýar we soň garşy çykmak has kynlaşýar.
Eger bergini kabul edýän bolsaňyz, töleg buýrugynda görkezilen möhletiň dowamynda bergini tölemek mümkin. Şeýle ýagdaýda icra işi ýapylýar we emläkleriň tussag edilmegi ýaly çäreler ulanylmaýar. Şeýle hem alacakly bilen gepleşip, bölekleýin töleg ýa-da ylalaşyk gazanmak köplenç mümkin bolýar. Faizleriň we goşmaça çykdajylaryň artmazlygy üçin meseläni ir tapgyrda çözmek möhümdir.
Eger möhletinde garşy çykylmasa we bergi tölenmese, icra işi gutarnykly bolýar we alacakly tussag (haciz) çärelerini başlap biler. Bu tapgyrda aýlykdan tutup galmak, bank hasaplaryna blok goýmak ýa-da hereketli we gozgalmaýan emläklere tussag goýmak ýaly çäreler ulanylyp bilner. Şonuň üçin prosesiň başynda dogry ädimleri etmek soň ýüze çykjak has agyr netijeleriň öňüni alyp biler.
Netijede, icra kagyzynyň gelmegi derrew tussag ediljekdigi aňlatmaýar. Emma bu hukuk prosesiniň başlandygyny görkezýär we çynlakaý kabul edilmelidir. Berginiň ýagdaýyna görä garşy çykmak, tölemek ýa-da ylalaşyk ýoluny saýlamak zerurdyr. Iň möhüm zat bolsa möhletleri geçirmezlik we zerur ýagdaýda hukuk kömegini almakdyr.
Yazar: Eylem KOCABAŞ
Teswirler
Häzirem teswir ýok. Ilki siz ýazyň!